دست اندازهای پیش روی وزیر آموزش و پرورش

فهیمه طباطبایی ـ خبرنگار: با بالاگرفتن نقدها از معرفی نشدن وزیر آموزش و پرورش در آستانه شروع سال تحصیلی جدید، رئیس جمهور 2روز پیش بالاخره گزینه مورد نظرش را برای تصدی گری در این سمت انتخاب و معرفی کرد؛

دست اندازهای پیش روی وزیر آموزش و پرورش

انتخابی که کم حاشیه نبود و از سوی بعضی کارشناسان و فعالان صنفی معلمان با اما و اگرهایی روبه رو شده. بخش عمده این اما و اگرها، از آنجا نشأت می گیرد که محسن حاجی میرزایی دبیر فعلی هیأت دولت، سابقه مدیریت و فعالیت چشمگیری در آموزش وپرورش نداشته و سیاستمدار نام آشنایی برای جامعه به ویژه فرهنگیان نیست.

حالا آموزش و پرورش که علاوه بر مسائل عدیده در برنامه های روزمره خود، درگیر مسائل بزرگی همچون فساد در صندوق ذخیره فرهنگیان و توسعه بی حد و حساب مدارس غیردولتی است، در آستانه یک تغییر بزرگ دیگر است؛ تغییری که البته در گرو رأی اعتماد نمایندگان مجلس به گزینه پیشنهادی رئیس جمهور است؛ فردی که برای حل مسائل بزرگ آموزش و پرورش و ترمیم ساختار این وزارتخانه و پیگیری مطالبات انباشته فرهنگیان، تنها 2سال فرصت خواهد داشت.

  • از سرپرستی حسینی تا انتخاب وزیر زن

12خرداد سال جاری بود که سیدمحمد بطحایی، وزیر آموزش و پرورش کاملا ناگهانی و بدون هیچ پیشینه خاصی از کار خود کناره گیری کرد و رئیس جمهور بلافاصله با پذیرش استعفای وی، سیدجواد حسینی، مدیرکل آموزش و پرورش خراسان رضوی را سرپرست این وزارتخانه کرد. عده ای از منتقدان دولت از همان ابتدا دست به کار شدند و با اشاره به سخنرانی حسینی درباره حوادث سال88، گفتند که قطعا او گزینه اصلی وزارتخانه نیست و رئیس جمهور مجبور می شود شخص دیگری را برای این پست انتخاب کند.

این ماجرا مسکوت ماند تا اواسط مردادماه که بعضی رسانه ها از احتمال انتخاب وزیر زن برای آموزش و پرورش خبر دادند. اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهور هم هجدهم مردادماه در حاشیه افتتاح ایستگاه قطار شهری کاوه مشهد، گفت که وزیر پیشنهادی می تواند زن باشد و این موضوع باید توسط رئیس جمهور آنالیز شود. بعد از آن هم حتی اسم چند زن که 2نفر آنها از نمایندگان مجلس و یکی از آنها معاون ابتدایی وزارت آموزش و پرورش است، مطرح شد و حتی برنامه هایی هم از سوی آنها ارائه شد که بی نتیجه ماند.

  • محسن حاجی میرزایی کیست؟

اما هرچه که بود، درنهایت رئیس جمهور، محسن حاجی میرزایی را به عنوان وزیر پیشنهادی آموزش و پرورش به مجلس معرفی کرد. در سوابق او که در پایگاه اطلاع رسانی دولت منتشر شده، آمده او متولد1338 از قم است و مدرک تحصیلی اش کارشناسی ارشد جامعه شناسی دانشگاه آزاد اسلامی است و مهم ترین مسئولیتش در آموزش و پرورش قائم مقامی، معاون آموزش و معاون اداری سازمان نهضت سوادآموزی و در یک دوره محدود و نامعینی هم مشاوره وزیر آموزش و پرورش بوده است. از دیگر مسئولیت های حاجی میرزایی در خارج از مجموعه آموزش و پرورش هم به ریاست کمیسیون اصلاح الگوی مصرف، رئیس مرکز ملی بهره وری ایران، مشاور و مدیرکل دفتر امور مدیران ارشد دفتر رئیس جمهور، دبیر کمیسیون آنالیز و اعطای نشان های دولتی دفتر رئیس جمهور، معاون آنالیز های دفتر هیأت دولت نهاد ریاست جمهوری اشاره شده است.

  • واکنش فضای مجازی به وزیر پیشنهادی

بسیاری از معلمان فعال در فضای مجازی در صفحه شخصی خود چه در توییتر و چه اینستاگرام، نسبت به این انتخاب واکنش نشان دادند. بعضی گفته اند که نام محسن حاجی میرزایی برایشان آشنا نیست و او را نمی شناسند، تعدادی هم نوشته اند که باید اول کارنامه او را ببینند و برنامه هایش را بخوانند و بعد نظر بدهند. به طور نمونه، اکانت آموزگار نسل سوم در توییتر خود نوشته است: من نه تنها اسم وزیر پیشنهادی را در داخل آموزش و پرورش نشنیدم، بلکه این نام در عرصه سیاست و اقتصاد هم به گوشم نخورده بود. ای کاش آقای روحانی شرح بدهند که دلیل انتخاب حاجی میرزایی چیست؟ در مقابل هادی عرب مزار نوشته که کاش اول محسن حاجی میرزایی رو بشناسیم و بعد انتقاد کنیم یا محمد عکاشه، آموزگار ریاضی متوسطه در صفحه اینستاگرامش گفته که چرا بین این همه گزینه، آقای روحانی به فردی رسیده اند که نام آن برای معلمان آشنا نیست؟

اما کارشناسان و صاحب نظران حوزه آموزش و پرورش می گویند که فارغ از این نام نه چندان آشنا در این حوزه تخصصی، آموزش و پرورش احتیاج به یک مدیر مطلع، چابک، دارای قدرت چانه زنی بالا در دولت، مطلع به مسائل اقتصادی و آموزشی با هم و از همه مهم تر دارای استقلال شخصیت در رأی و تصمیم گیری دارد؛ کسی که دائم تحت فرمان شخصیت ها و مسئولان مختلف برای انتخاب مدیران و معاونان خود نباشد و بتواند رها از سفارش ها، بهترین انتخاب را در برنامه های آموزشی و اقتصادی این وزارتخانه داشته باشد.

  • انتخاب وزیر معلم یا سیاستمدار؟

مهدی بهلولی، فعال کانون صنفی معلمان و کارشناس مسائل آموزشی در این باره می گوید: از 20سال گذشته تاکنون درباره انتخاب وزیر آموزش و پرورش 2دیدگاه مطرح وجود دارد؛ یک دیدگاه معتقد است که وزیر باید از داخل این نهاد باشد تا ابعاد و زوایا همه اتفاقات و فرایندها را به طور کامل بداند و مسائل را درست بشناسد و دقیق بتواند درباره آنها تصمیم گیری کند. در واقع این افراد بر جنبه تخصصی کار وزیر آموزش و پرورش تأکید دارند و آن را نخستین و مهم ترین شاخص انتخاب وزیر می دانند.

در مقابل دیدگاه دیگر معتقد است که مسائل این وزارتخانه بیشتر از اینکه داخلی باشد، از بیرون آن سرچشمه می گیرد و به کسری بودجه، مطالبات تلنبارشده فرهنگیان، سهم اندک آموزش از بودجه عمومی و فراوری ناخالص ملی برمی شود و می گویند که بنا به این دلایل آموزش و پرورش به وزیری احتیاج دارد که در عرصه سیاسی کشور شناخته شده و صاحب وزن و اعتبار باشد و بتواند در دولت و حاکمیت برای این مسائل چانه زنی کند.

آنها می گویند کسی که از فرهنگیان باشد ولی در عرصه سیاسی ناشناس باشد، مفید نخواهد بود. در آخر هم آنها نام محمدعلی نجفی را مثال می زنند که اگرچه از بدنه آموزش و پرورش نبوده اما چون اهل علم و دانش و در عرصه سیاست شناخته شده بود، توانست در مدیریت آموزش و پرورش پیروز باشد و نمره خوبی از فرهنگیان بگیرد.

اما بهلولی خود عقیده دیگری دارد، او می گوید که فرد ایده آل برای وزارت در آموزش و پرورش باید هر دوی این ویژگی ها را با هم داشته باشد. من بشخصه فکر می کنم کسی می تواند به آموزش و پرورش یاری کند که هم معلم و فرهنگی باشد و هم در عرصه سیاسی شناخته شده و صاحب نفوذ، ولی متأسفانه این وزارتخانه کمتر چنین مدیری را درون خود پرورش داده و از این موضوع رنج می برد. وزیر پیشنهادی هم این ویژگی را ندارد یعنی نه او برای جامعه فرهنگیان نامی آشناست و نه در عرصه سیاسی فردی بانفوذ و مطرح است و پیشینه روشنی در مدیریت کلان دارد و اصلا نمی دانیم که رئیس جمهور براساس کدام شاخصی او را انتخاب نموده است.

او این نکته را هم اضافه نمود که رئیس جمهور با این انتخاب نشان داد که می خواهد فردی در رأس آموزش و پرورش باشد که سطح مطالبات فرهنگیان را بالا نبرد و دست انداز جدیدی برای دولت ایجاد نکند.

  • حاجی میرزایی از نفوذ در دولت برخوردار است

اما سیدمختار موسوی، معاون اسبق آموزش عمومی وزارت آموزش و پرورش در دوره مرتضی حاجی عقیده دیگری دارد. او می گوید که حاجی میرزایی توانایی مدیریت این وزارتخانه را دارد و می تواند در دولت رایزنی خوبی برای آموزش و پرورش کند. وزیر پیشنهادی را از 20سال قبل می شناسم. او مردی سلیم نفس و خوش خلق است که در هرجا بوده، منشأ اتفاقات مثبت شده است.

همچنین معتقدم چون او 6سال از نزدیک با دولت آقای روحانی کار نموده و دبیر دولت بوده، می تواند نظر رئیس جمهور و سایر وزرا را به آموزش و پرورش جلب کند.

او می گوید که وزیر پیشنهادی فردی بی حاشیه است و کسی از او نقطه ضعف اخلاقی و اقتصادی در دست ندارد و اینها نکته مثبتی است که برای وزارت مهم است. حاجی میرزایی باید انسجام اجتماعی معلمان را در دستور کار خود قرار دهد. همچنین اقتصاد آموزش و پرورش را بهبود ببخشد. البته من شنیده ام که او تیمی تشکیل داده تا برنامه هایش را در این زمینه بنویسند.

موسوی این را هم گفت که باید از وزیر پیشنهادی به اندازه اختیارات و میدان عملی که به او می دهند، توقع داشت. هم اکنون وضعیت به گونه ای است که علاوه بر رئیس جمهور، شورای عالی انقلاب فرهنگی و بسیاری دیگر از نهادهای حاکمیتی نیز بر عملکرد آموزش و پرورش تأثیر می گذارند و او دارای استقلال رأی نیست.

حاجی میرزایی تا چند روز دیگر به مجلس می رود و در معرض رأی نمایندگان مجلس قرار می گیرد، آن هم در آستانه بازگشایی مدارس که 13میلیون دانش آموز و یک میلیون فرهنگی کارشان از نو آغاز می شود. باید منتظر ماند و دید چه کسی بر جایگاه وزارت در طبقه چهارم ساختمان شهید رجایی تکیه می زند؟

  • وزیر آموزش و پرورش مبصر کلاس نیست!

علی پورسلیمان؛ مدیر صدای معلم

سیاست های دولت در حوزه آموزش و پرورش و به ویژه نحوه انتخاب وزیر آن در وهله نخست مبهم و غیرشفاف و مهم تر از آن غیرعلمی است. البته رویکرد کلی سیاست ها در این حوزه صرفه جویی هر چه بیشتر در منابع ورودی و به قولی مدیریت بهره وری در حد بالا برای قانع کردن احتیاجهای نخست این وزارتخانه بزرگ در بخش مطالبات و معوقات فرهنگیان است. میزان کسری بودجه در آموزش و پرورش به قول سخنگوی کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس از عدد 20هزار میلیارد تومان گذشته و استمرار این روند موجب اختلال در فعالیت های عادی و روزمره وزارت آموزش و پرورش در آینده ای نه چندان دور خواهد بود. اقتصاد آموزش و پرورش هم در مقیاس بسیار بزرگی تابع اقتصاد کلان جامعه است و دولت نمی تواند و نمی خواهد منابع اقتصادی بیشتری را برای آموزش و پرورش خرج کند.

از سوی دیگر، گفتمان غالب در جامعه فرهنگیان به سوی مطالبات رانده شده و این خود موجب شکاف حداکثری میان ستاد و صف شده است. در این وضعیت کمتر کسی در قامت وزیر قادر خواهد بود مشارکت معلمان و حتی اضلاع دیگر مانند اولیاء دانش آموزان را برای بازسازی و نوسازی آموزش و پرورش برانگیزاند. بعضی وزارتخانه های راهبردی مانند امور خارجه در 6سال گذشته فقط یک نفر را به عنوان وزیر داشته است اما آموزش و پرورش در این مدت به طور میانگین هر 5/1 سال یک فرد جدید را تجربه نموده است.

این دست چرخانی در بالاترین سطح اجرایی وزارت آموزش و پرورش موجب عدم ثبات و بی اعتمادی مزمن در داخل آن شده است. کم نیستند معلمانی که بر این باورند دولت عامدانه نقشی فراتر از یک تدارکاتچی و پشتیبان برای وزیر آموزش و پرورش قائل نیست؛ کسی که بتواند سیاست های دولت را در این حوزه با کمترین چالش و سر و صدا به پیش ببرد.

سیاست دولت روحانی در برابر آموزش و پرورش همان 5 اصلی است که علی اصغر فانی نخستین وزیر این دولت آن را مطرح نموده بود:

1ـ ساماندهی و بهسازی نیروی انسانی (خرید خدمات آموزشی به جای استخدام رسمی)

2ـ توسعه مشارکت های مردم (تقویت مدارس غیردولتی و جذب یاری اقتصادی در مدارس دولتی)

3ـ ارتقای مدیریت آموزشگاهی (طرح تعالی مدیریت مدارس)

4ـ عملیاتی کردن بودجه (تخصیص اعتبار برمبنای عملکرد و نتیجه)

5ـ تمرکز زدایی (تفویض اختیار به مدیران استانی و مناطق و مدارس.)

از نظر نگارنده؛ دولت در محورهای اول و دوم تا حد زیادی پیروز بوده است. اما تحقق موارد دیگر از عهده یک تدارکاتچی خارج است. و اما بحث مهم تر همان موضوع نگاه دولت ها و حاکمیت در موضوع آموزش و پرورش است.

در 4دهه پس از انقلاب اسلامی، همانگونه که کیفیت آموزشی کاهش پیدا نموده، افرادی هم که این مسئولیت سنگین را برعهده گرفته اند، ضعیف تر شده اند. توجه داشته باشید که در تاریخچه این وزارتخانه ما نام های بزرگی همچون علی اصغر حکمت، پرویز ناتل خانلری، غلامحسین شکوهی و... را شاهد بوده ایم. این در حالی است که دستگاه راهبردی آموزش براساس تجربیات کشورهای پیروز و توسعه یافته جهان حامل نقش اول است. نمی توان و نمی شود رویاهای بزرگ در سر داشت، افق های وسیع و چشم اندازهای بلندمدت در سر پروراند اما مدیرانی تراز اول و قوی را به عنوان وزیر انتخاب نکرد.

فرمول های توسعه پایدار هم دوپینگ پذیر و قابل دور زدن نیستند و راستا معین و شفافی دارند. اگر قرار است توسعه و بهسازی در جامعه صورت گیرد هم در تئوری و هم در عمل باید به آموزش توجه کرد. نخستین گام انتخاب فردی به عنوان وزیر برای آموزش و پرورش است که هنر و سواد لازم را برای این کار داشته باشد و بتواند اعتماد ارکان تعلیم و تربیت را برای همراهی در جهت مردمی کردن و پویایی آن بردارد.

منبع: همشهری آنلاین

به "دست اندازهای پیش روی وزیر آموزش و پرورش" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "دست اندازهای پیش روی وزیر آموزش و پرورش"

نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید