سرریز آلودگی های 5 کشور در خزر

اشکان دنیا آرای - ساری-خبرنگار: پنجشنبه گذشته مراسم گرامیداشت روز دریای خزر در بابلسر با حضور مسئولان ارشد استان، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست و چند تن از سفیران کشورهای مختلف برگزار گردید تا یک بار دیگر بر لزوم اجرایی شدن پروتکل های کنوانسیون تهران تاکید گردد.

سرریز آلودگی های 5 کشور در خزر

21 مرداد 1385 سران 5 کشور همسایه دریای خزر در تهران گردهم آمدند و تفاهم نامه ای که آبان 1383 پیش نویس آن تهیه شده بود را امضا و تصویب کردند تا گامی در جهت حفاظت از دریای خزر و گونه های ارزشمند جانوری آن بردارند، اما از آن موقع تاکنون فقط پروتکل مقابله با آلودگی های نفتی اجرایی شده و سایر پروتکل ها از جمله حفظ تنوع زیستی، تنوع اکوسیستم و رصد و پایش آثار زیست محیطی فعالیت های مرتبط با دریای خزر هنوز با گذشت 13 سال از تصویب، برای لازم الاجرا شدن به امضای سران کشورهای همسایه نرسیده اند.

مراسم گرامیداشت روز دریای خزر که به میزبانی اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران برگزار گردید بهانه خوبی بود تا یک بار دیگر تاخیر در اجرای مصوبات کنوانسیون تهران یادآوری گردد؛ مصوباتی که در بخش های مختلف هر کدام به شکلی می توانند محافظ این پهنه آبی بزرگ باشند. دریای خزر به عنوان یک اکوسیستم با اهمیت برای همسایه ها و به ویژه مازندران که در شمال ایران بیشترین طول نوار ساحلی را دارد، با چالش های متعددی روبرو است. این دریا از نظر توسعه مالی برای 5 کشور همسایه اهمیت بالایی دارد.

ضمن این که وصل نماینده فرهنگ های مختلف در این منطقه نیز هست و مهم تر از همه ذخایر آبی و جانوری و به ویژه زیرزمینی آن درجه اهمیت این دریا را به شدت بالا می برد، اما با توجه به اکوسیستم بسته ای که دارد تاثیر تهدیدها بر این دریا بیشتر از سایر پهنه های آبی است. به همین دلیل کشورهای همسایه بر این باورند که باید مسائل محیط زیستی این دریا بر سایر مسائل حقوقی آن ارجحیت داشته باشد. بنابراین زودتر از حل مسائل حقوقی به فکر مدیریت تهدیدها و چالش های این دریا افتادند.

  • پروتکل های روی آب

رئیس اداره محیط زیست دریایی اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران که دبیری مراسم روز 24 مرداد بابلسر را به عهده داشت، در حاشیه برگزاری این رویداد به خبرنگاران گفت: کنوانسیون تهران حاصل دغدغه کشورهای همسایه برای حفظ دریای خزر است که 4 پروتکل ذیل این کنوانسیون مد نظر واقع شده است. پروتکل تنوع زیستی که به انواع گونه های زنده این دریا از نظر فون و فلور-گونه های جانوری و گیاهی-توجه دارد و تمام معیارهای وابسته به آن اعم از زنجیره غذایی، تنوع گونه ای، تنوع اکوسیستمی و تنوع فرهنگی مد نظر قرار گرفته است.

دکتر کامران نصیراحمدی اظهار کرد: پروتکل مقابله با آلودگی نفتی، پروتکل مقابله با آلودگی های با منشا خشکی و پروتکل ارزیابی آثار زیست محیطی نیز 3 پروتکل دیگر هستند که در کنوانسیون تهران مورد توجه قرار گرفتند، اما از این 4 پروتکل فقط پروتکل مقابله با آلودگی نفتی از همان سال 2006 لازم الاجرا شد و 3 پروتکل دیگر هنوز وارد مرحله اجرا نشده اند. وی اضافه کرد: تفاهم نامه 3 پروتکل تنوع زیستی، مقابله با آلودگی های با منشا خشکی و ارزیابی آثار زیست محیطی به تایید اولیه اعضا رسیده و باید به تایید بالاترین مرجع قانونگذاری کشورهای همسایه هم برسد تا لازم الاجرا گردد. این روند در حال اجرا است و هر چه زودتر انجام گردد تحولی بزرگ در مدیریت چالش های دریای خزر رخ خواهد داد.

  • مدیریت مشترک دریا

این مسئول با بیان این که مدیریت دریای خزر جز به صورت مشترک و با همکاری همه کشورهای همسایه امکان پذیر نیست، توضیح داد: کشورهای همسایه دریای خزر بر این باورند که مدیریت این دریا باید به طور مشترک توسط همین 5 کشور صورت بگیرد و هیچ دخالتی خارج از این منطقه در مدیریت دریای خزر نباید باشد. در پروتکل مقابله با آلودگی ها همه کشورها موظف هستند در صورتی که حادثه ای در حوزه آلودگی نفتی یا غیرنفتی در دریا رخ داد، سریعا به طور مشترک حادثه را مدیریت نمایند. در واقع کنوانسیون تهران یک تمرین برای کشورهای حاشیه خزر است که ابتدا به مدیریت مشترک در حل مسائل محیط زیستی برسند و بعد در سایر مسائل ورود نمایند.

نصیراحمدی درباره اهداف برگزاری این مراسم گفت: برای ما این مهم است که اهتمام ایران را در مدیریت خزر تحت عنوان کنوانسیون تهران به کشورهای همسایه یادآور شویم و تاکید کنیم که پروتکل های این کنوانسیون باید هر چه زودتر اجرایی شوند. امروز حال خزر خوب نیست و اگر سرعت رویه کنونی فراوری آلودگی کشورهای حاشیه خزر کاهش نیابد، وضعیت این دریا بدتر هم خواهد شد، اما اگر چنین مدیریتی اجرایی گردد، می توانیم به آینده خزر امیدوار شویم و این اکوسیستم حساس و شنماینده را حفظ کنیم و به آیندگان تحویل دهیم.

  • همایش های بی نتیجه

دیدگاه ها و نگرانی های رئیس اداره محیط زیست دریایی اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران زمانی بیشتر ملموس می گردد که سایر مسئولان حاضر در این مراسم نیز از نبود عزم جدی برای حل مسائل زیست محیطی دریای خزر انتقاد می نمایند. از جمله عیسی کلانتری رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در این مراسم به صراحت اعلام نمود که در جهت حفاظت از محیط زیست دریای خزر اراده و عزمی دیده نمی گردد و همین موضوع سبب شده که کشورهای همسایه این دریا آسیب های زیادی به این پهنه آبی وارد و اجرای کنوانسیون تهران را به یکدیگر تعارف نمایند.

کلانتری به ورود شیرابه ها، پساب های صنعتی و کشاورزی، انباشت آلودگی و پسماند در دریا و ساحل و استخراج نفت توسط کشورهای همسایه با شیوه های غیراستاندارد و زیان آور برای دریا اشاره نمود و گفت: وضعیت دریای خزر هر روز بدتر از گذشته می گردد. تا امروز عملا همه جلسات و گردهمایی هایی که برای دریای خزر برگزار گردید، هیچ نتیجه ای نداشت. آلودگی در این دریا هنوز به مرز بحرانی نرسیده و اگر همسایه های خزر عزم خود را برای نجات این دریا جزم نمایند، رسیدن به وضعیت مناسب و مطلوب زیست محیطی برای این دریا دور از دسترس نیست.

البته این اظهارات رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در حالی بیان می گردد که هنوز در استان های شمالی معضل پسماند حل نشده و در همان شهر که میزبان این رویداد بین المللی بود، زباله ها با فاصله کمی از دریا دپو می شوند و فاضلاب بعضی واحدها نیز در نهایت روانه همین دریا می گردد. شاید یکی از دلایل اصلی دور ماندن خزر از تفاهم نامه ای که تحت عنوان کنوانسیون تهران برای حفاظت از آن به امضای 5 کشور رسیده، نبود مجموعه ای مستقل و البته مستقر برای پیگیری کنوانسیون تهران در کشورهای حاشیه خزر باشد. در حال حاضر دبیرخانه کنوانسیون تهران در ژنو مستقر است و به اعتقاد مسئولان، اگر این دبیرخانه در کشورهای همسایه خزر مستقر گردد، سرعت پیگیری برای اجرای مصوبات کنوانسیون تهران افزایش می یابد.

  • دبیرخانه دور از دریا

رئیس اداره محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست همین موضوع را عاملی برای به تعویق افتادن پروتکل های کنوانسیون تهران می داند و معتقد است؛ این دوری مجموعه اجرایی کنوانسیون از منطقه مربوط به آن یعنی دریای خزر، فرایندهای اداری برای پیگیری و به نتیجه رسیدن پروتکل های کنوانسیون را طولانی نموده و سبب تاخیر در اجرای این تعهدات شده است. از نظر احمد لاهیجان زاده برطرف مسائل محیط زیستی و تهدیدهای دریای خزر به خاطر همین موضوع تاکنون با بن بست روبرو شده و ضروری است که با انتقال دبیرخانه کنوانسیون تهران به یکی از کشورهای همسایه، بین همسایگان دریای خزر انسجام و اهتمامی برای اجرای پروتکل های به تاخیر افتاده و اجرا نشده کنوانسیون تهران ایجاد گردد.

استاندار مازندران نیز مستقر نبودن دبیرخانه کنوانسیون تهران در منطقه را آسیب اصلی وارد شده به این تفاهم نامه بین المللی می داند و بر این باور است که این موضوع سبب شده کنوانسیون تهران در منطقه ضمانت اجرایی نداشته باشد. احمد حسین زادگان با بیان این که چالش ها و تهدیدهای دریای خزر متعدد هستند و بحرانی شدن وضعیت محیط زیست این دریا به همه کشورهای همسایه آسیب وارد می نماید، اعلام کرد: قسمت زیادی از چالش های امروز دریای خزر ناشی از مسئولیت پذیر نبودن کشورهای همسایه در قبال این دریاست. در کشور خودمان نیز استان های جنوبی خزر آلودگی زیست محیطی بالایی دارند. باید به این موضوع توجه کرد که ممکن است در صورت بحرانی شدن وضعیت این دریا، راهی برای بازگشت وجود نداشته باشد.

  • دردهای داخلی

دریای خزر در حالی همچنان مورد توجه مسئولان کشورهای همسایه واقع شده است که تقریبا در همه کشورها چالش های زیست محیطی مرتبط با دریا روز به روز افزایش می یابد. همین حالا ساحل محمودآباد محل دپوی زباله های این شهر است و تمام رودخانه های شمال ایران به محل ورود فاضلاب و شیرابه ها و پساب های صنعتی و کشاورزی به دریا تبدیل شده اند. از سوی دیگر هر چند وقت یک بار مطرح شدن پروژه عجیب انتقال آب دریای خزر به کویر مرکزی ایران پس از شیرین سازی آب این دریا و بازگرداندن نمک جدا شده از آب به داخل دریا، تن خزر را می لرزاند. در چنین وضعیتی بیشتر از کوشش و تاکید بر استقرار دبیرخانه کنوانسیون تهران در منطقه، کوشش برای حل مسائل و تهدیدهای خزر در همین استان های شمالی و به ویژه مازندران می تواند بر پیگیری مسائل بین المللی ارجحیت داشته باشد.

منبع: همشهری آنلاین

به "سرریز آلودگی های 5 کشور در خزر" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "سرریز آلودگی های 5 کشور در خزر"

نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید