همه چیز درباره تاریخ انقضای دارو ها

خبرنگاران: در خانه خیلی از ما دارو هایی پیدا می گردد که مدت هاست کسی از آن ها استفاده نکرده است. معمولا ما عادت نداریم دوره درمان را کامل کنیم و همواره دارو ها اضافه می ماند. این دارو ها آنقدر در یخچال یا قفسه دارو های خانه ما می ماند تا تاریخ مصرفش می گذرد. اما آیا می دانید تاریخ مصرف دارو ها را باید از کجا فهمید، باید با دارو های تاریخ گذشته چه کرد و مصرف داروی تاریخ گذشته چه تاثیری بر بدن دارد؟ در این مطلب به تمام این سؤالات پاسخ داده می گردد.

همه چیز درباره تاریخ انقضای دارو ها

تاریخ انقضای دارو ها کجا نوشته شده؟

اگر ورق آلومینیومی قرص را در دست بگیرید، انتهای آن عدد هایی درج شده است؛ این عدد ها به روش های مختلف تاریخ انقضای دارو را نشان می دهد. EXP مخفف Expiration یا همان تاریخ انقضاست. این تاریخ را با ماه و سال عنوان می نمایند. برای کرم ها و پماد های تیوپی این تاریخ روی انتهای تیوپ و جایی که تیوپ بسته می گردد نوشته شده است. این تاریخ معمولا روی در جعبه هم نوشته می گردد. تاریخ انقضای شربت، قطره و دارو های مایع دیگر به صورت برجسته روی برچسب شیشه و روی در جعبه آن نوشته شده است.

برای آمپول ها هم برای مطمئن شدن از تاریخ انقضای آن ها می توانید به برچسب دور آمپول نگاه کنید. روی آن تاریخ نوشته شده است. ممکن است روی قسمت سر آمپول یا شربت هم تاریخ انقضا را نوشته باشند. معمولا دارو ها بعد از گذشت 3 سال از زمان فراوری منقضی می شوند. این زمان برای دارو های مختلف متفاوت است، اما بیشترین زمان برای انقضای دارو ها 5 سال بعد از فراوری است و بعد از گذشت این زمان تمام دارو ها منقضی می شوند.

شرایط مناسب نگهداری دارو را بدانید

تاریخ مصرف هر دارو فقط وقتی درباره آن صدق می نماید که در شرایط استاندارد نگهداری گردد. شرایط استاندارد نگهداری هر دارو روی آن نوشته شده، اما برای بیشتر دارو ها شرایط مساعد، نگهداری در هوای خشک و خنک و اجتناب از یخ زدگی آنهاست بنابر این بدترین جا برای نگهداری دارو ها حمام است که خیلی از خانواده ها از قفسه ای در آن برای نگهداری از داروهای شان استفاده می نمایند. اگر دارو زیر نور آفتاب ماند، در جریان رطوبت نهاده شد، یخ زد یا بیش از حد داغ شد، بهتر است آن را دور بریزید حتی اگر تاریخ انقضای آن تمام نشده باشد.

تتراساکلین های کشنده

برخی از دارو ها با گذشت زمان انقضای شان مواد سمی از خود فراوری می نمایند و استفاده از آن ها بسیار خطرناک است. در واقع فقط پزشکان و داروسازان می توانند بگویند کدام دارو خواصش را از دست می دهد و کدام دارو سمی می گردد و شما به عنوان مصرف نماینده بهتر است دارو های تاریخ گذشته را دور بریزید.

برای مثال خانواده تتراساکلین ها در صورت تاریخ گذشته بودن تبدیل به یک فرآورده شیمیایی جانبی سمی شده و مصرف آن ها باعث پیدایش سندرم فانکونی می گردد. این بیماری به لوله های پروکسیمال نفرون های کلیوی حمله می نماید و در آن گلوکز، اسید های آمینه، اسید اوریک، فسفات و بی کربنات به جای بازجذب، به وسیله ادرار دفع می شوند. افراد مبتلا به این بیماری به پرادراری، عطش و کم آبی بدن، نرمی استخوان در بچه ها و استئومالاسی در بزرگسالان دچار می شوند. این بیماری در بچه ها باعث اختلال رشد هم می گردد بنابر این بهتر است تاریخ دارو ها را قبل از مصرف حتما آنالیز کنید تا اگر دارو جزو دارو های مشابه تتراساکلین بود به بیماری دچار نشوید.

دارو های 30 ساله

سال گذشته شبکه یک تلویزیون فرانسه گزارشی درباره دارو هایی منتشر کرد که بعد از گذشت 30 سال از تاریخ انقضای آن ها همچنان خواص خود را حفظ نموده بودند. به گفته این گزارش حداکثر طول عمر دارو ها 5 سال ذکر شده، اما برخی از دارو ها بسیار بیشتر از این زمان عمر می نمایند. به مدت زمانی که دارو ماندگار است اصطلاحا Shelf Life یا عمر قفسه ای می گویند.

بیشتر دارو ها با گذشتن عمر قفسه ای شان خاصیت خود را از دست می دهند. البته نه به این معنی که با گذشت یک روز دارو کلا خواص خود را از دست بدهد. معمولا این تضعیف شدن خاصیت به مرور صورت می گیرد. برای مثال اگر از تاریخ انقضای دارویی که مصرف می کنید یک سال گذشته باشد، آن دارو ممکن است 20 درصد خواص خود را از دست داده باشد. این کاهش هرسال با یک ضریب خاص صورت می گیرد این قانون بیشتر مربوط به قرص هاست. دارو های مایع زودتر خراب می شوند. دیده شده که برخی از قرص ها بعد از گذشت مدت طولانی از تاریخ انقضای آن ها همچنان خواص خود را حفظ نموده اند.

قطره ها را از دور بریزید تا فاسد نگردد

قرص ها بیشترین عمر را بین دارو ها دارند، اما عمر دارو های مختلف با هم فرق می نماید. هر نوع دارو بسته به جامد یا مایع بودن و مواد نگهدارنده ای که در آن وجود دارد، عمر خاصی دارد. برای مثال قطره های چشم مواد نگهدارنده دارند و به شرطی که باز نشوند تا سرانجام تاریخ انقضا قابل استفاده اند، اما اگر در این قطره ها را باز کردید باید حداکثر ظرف 3 ماه دارو را تمام کنید، چون دارو در معرض باکتری ها قرار می گیرد و آلوده می گردد.

البته این در صورتی است که از فاصله قطره را داخل چشم بریزید. اگر نوک ظرف قطره با چشم تماس پیدا کرد باید بلافاصله آن را دور بریزید، چون استریل بودن خود را از دست می دهد و آلوده می گردد. قطره های اشک مصنوعی که برای یک بار مصرف طراحی شده اند را هم باید بلافاصله بعد از مصرف دور بیندازید.

ترکیبی ها خطرناک ترند

دارو هایی که به صورت ژل هستند به دلیل وجود آب در آن ها زود فاسد می شوند. بهتر است آن ها را 3 ماه بعد از باز کردن دور بیندازید. اسپری هایی که به وسیله مخاط بینی جذب می شوند هم بعد از باز شدن فقط تا یک هفته قابل استفاده هستند و بعد از آن تاثیرگذاری شان از بین می رود و بهتر است آن ها را دور بریزید.

در عین حال دارو های ترکیبی که در داروخانه ساخته می شوند کمترین طول عمر را بین دارو ها دارند. این دارو ها را باید حداکثر در مدت 3 تا 4 هفته مصرف کرد، اما بهتر است زمان ماندگاری آن ها را از دکتر داروساز بپرسید، چون ممکن است عمر برخی از این دارو ها کمتر از این مقدار باشد. این دارو ها مواد نگهدارنده ندارند به همین دلیل به شدت آمادگی آلودگی میکروبی و قارچی دارند.

اگر دارو طوری به شما تحویل داده شد که مجبور شدید برای مصرف انگشت تان را داخل آن بزنید مطمئن باشید که خیلی زودتر از چیزی که فکر می کنید دارو فاسد می گردد، چون یک کلونی جدید باکتری وارد آن می کنید که مستعد رشد باکتری است. کرم های دست ساز که برای پوست تجویز می شوند هم معمولا این چنین هستند.

دارو های منقضی را چه باید کرد؟

دارو های تاریخ گذشته را باید دور بریزید. بهتر است این دارو ها را در پلاستیک بپیچید و دور بریزید. شربت ها و قطره ها را اول در فاضلاب خالی کنید بعد شیشه های آن ها را دور بریزید. البته دور ریختن دارو ها باید با احتیاط صورت بگیرد. برخی از دارو ها وقتی تاریخ مصرف آن ها می گذرد می توانند برای محیط زیست خطرناک باشند. این دارو ها علاوه بر انسان ها، می توانند برای حیوانات و محیط زیست هم خطرناک باشند. مثلا می توانند وارد جریان آب زیرزمینی شوند و منابع آب را آلوده نمایند.

به علاوه ممکن است توسط حیواناتی مثل سگ، گربه یا حتی پرندگان خورده شوند و به آن ها آسیب برسانند به همین دلیل بهتر است اگر داروی تاریخ گذشته در خانه دارید درباره آن با پزشک یا دارو ساز مشورت کنید. اگر دارو، جزو دارو هایی بود که بعد از انقضا سمی می شوند بهتر است آن ها را به مراکز درمانی تحویل دهید. هلال احمر هم این دارو ها را از شما تحویل می گیرد تا با شرایط درست و بدون آسیب رساندن به محیط از بین ببرد. برای آمپول ها باید دقت بیشتری کنید.

اگر در درمانگاه تزریق انجام می دهید آن ها خودشان طبق اصول ضایعات را دور می ریزند، اما اگر در خانه تزریق می کنید و سرنگ با سوزن را دور می اندازید حتما آن را در کاغذ بپیچید تا باعث انتقال بیماری نشوند. یادتان باشد تهران پر از ضایعات جمع کن است و این ضایعات ممکن است به آن ها آسیب برساند.

منبع: برترین ها

به "همه چیز درباره تاریخ انقضای دارو ها" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "همه چیز درباره تاریخ انقضای دارو ها"

نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید